Yapay Zeka (İng: Artificial Intelligence, Kısa: AI) terimi Stanford Üniversitesinde Profesör olan John McCarthy tarafından ortaya atılmıştır. Bazen Makine Zekası (Machine Intelligence) veya Bilgiişlemsel Zeka (Computational Intelligence) olarak da kullanılmaktadır.
Yapay zeka araştırmacıları çeşitli alanlardaki bulgu ve gelişmelerden yararlanırlar. Bu alanlar arasında bilgisayar bilimleri, psikoloji, filozofi, sinir bilimi, bilişsel bilim, dil bilimi, operasyonel araştırma, ekonomi, kontrol teorisi, olasılık, optimizasyon ve mantık yer almaktadır. (Russell & Norvig 2003, pp. 5-16) Yapay zeka araştırmaları robotlar, kontrol sistemler, veri madenciliği, lojistik, konuşma tanıma, görüntü tanıma gibi bir çok alanla ortaklık göstermektedir.
Yapay Zeka’nın Tanımı
Yapay zeka’nın tanımını yapmadan önce Zeka’nın ne olduğunu tanımlamak gerekir. Yapay zeka (YZ) terimi hem makinelerin zekası anlamında hem de makinelere zeka kazandırmaya çalışan bilgisayar bilim dalının adı olarak da kullanılmaktadır.
Basit bir yaklaşımla, yapay zeka doğal canlılarda görüldüğünde zeka belirtisi olarak algılanan yetenekeri analiz ederek bunların benzeri yapay yönergeleri geliştirmeye çalışmak olarak tanımlanabilir ancak yapay zeka’nın tam bir tanımını yapmak bu kadar kolay değildir. Çünkü yapay zeka çok kapsamlı bir konu olup pek çok alt alan içermektedir ve kendi alt alanı olarak düşünülemeyecek pek çok alanla da girift bir biçimde ilintilidir.
Yapay zekanın içerdiği ve ilintili olduğu tüm alanları kapsayacak şekilde yapılmaya çalışılacak tek bir tanım ya çok uzun olacaktır, ya çok soyut olacaktır ya da eksik olacaktır.
Yapay zeka kavramı ilk bakışta herkese farklı bir şeyin çağrışımını yaptırmaktadır. Dolayısıyla yapay zekanın tanımını yapmaya çalışan kişiler genellikle kendi uzmanlık alanlarını ön plana çıkaran tanımlar yapmışlardır. Bu nedenle tek bir tanım yapmak yerine, birden çok tanıma yer vererek zihnimizde yapay zeka kavramının daha eksiksiz oluşmasını sağlamak en uygunu olacaktır.
Yapay zeka terimini ilk defa 1956 yılında kullanan ve terimin mucidi olan John McCarthy, yapay zekayı “Makineleri zeki yapan mühendislik ve bilim dalı.” olarak tanımlamıştır. (Crevier 1993, p. 50)
Diğer tanımları aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:
Yapay bir varlığın (genellikle bir bilgisayar) sergilediği zeka
Bilgisayar bilimlerinin, bilgisayarlara insan zekasına niteliklerinin kazandırılması üzerinde çalışan bir dalı
Bir makine ya da insan eliyle üretilmiş otonom bir sistem kullanarak insan zekasının benzetimini yapmaya çalışan bir araştırma alan
Yapay zeki ajanların araştırılması ve dizaynı (Poole, Mackworth & Goebel 1998, p. 1) (Zeki ajan ile kastedilen çevresini algılayıp, uyum ve başarı şansını yükseltecek kararlarda bulunan sistemlerdir.)
Hareket eden bir ufuk (Marvin Minsky) (Alanda her geçen gün gerçekleşen yeniliklerin kavramın yeniden tanımlaması ihtiyacını ortaya çıkardığı ifade edilmektedir.)
İnsanın düşünme yöntemlerini analiz ederek bunların benzeri yapay yönergeleri geliştirmeye çalışan araştırma alanı
Canlılarda (özellikle insanlarda) bulunan algılama, öğrenme, çoğul kavramları bağlama, düşünme, fikir yürütme, sorun çözme, iletişim kurma, çıkarım yapma ve karar verme gibi yüksek bilişsel fonksiyonları ve otonom davranışları sergilemesi beklenen yapay bir sistem (donanım+yazılım).
Çıkarsamalar yapmak için kavramlarlar, sembolik çıkarsama yöntemleri ve sembolik bilgi temsili ile ilgilenen bir bilgisayar bilimi alt dalıdır. YZ insan düşünüşünün bilgisayarlar üzerinde modellenmesi için bir girişi olarak da görülebilir. YZ bazen insanları çözebileceği her türlü problemin bilgisayarlar tarafından daha hızlı bir şekilde çözülmesine çalışmak
İnsan tarafından yapıldığında zeka belirtisi olarak görülen davranışların (akıllı davranışların) makine tarafından da yapılması
İnsan aklının nasıl çalıştığını gösteren bir kuram
Bilgisayar yazılımlarının, makinelere insanların zekalarını kullanarak yaptıkları işleri yapma yeteneği kazandırmaya yönelik olarak kullanılması
Makinelerin muhakeme yeteneği, geçmiş bilgilerden faydalanma, planlama, öğrenme, iletişim kurma, algılama ve nesneleri oynatabilme ve değiştirebilme yeteneğine sahip olmasını amaçlayan bilim dalı (Russell & Norvig 2003, Luger & Stubblefield 2004, Poole, Mackworth & Goebel 1998 and Nilsson 1998)
Yapay Zekanın Gelişimi
YZ konusundaki çalışmalar 1960’lardan beri süregelmiş olmasına karşın, gerçek YZ’ye ulaşmadan önce aşılması gerken temel problemlerin zorluk derecesinden dolayı başarılı uygulamalar genellikle uzman sistemler, yapay sinir ağları, genetik algoritmalar vb. belirli alt sahalarda gerçekleştirilebilmiştir.
Önceki dönemlerde YZ çalışmalarında insan psikolojisi göz ardı edilmiştir. Ama günümüzde bu yönelim beynin çalışmasına dair teorileri temel alan bağlantıcılığın (İng: Connectionism) gelişmesiyle değişmiştir. Bağlantıcılığın temelinde basit temel elemanlar (ya da düğümler) arasında belirli bir biçimi olan bilgi parçalarının aktarılmasını da içeren ve öğrenmeyi modellemeye çalışan karmaşık fonksiyonların kullanılması vardır.
Günümüzde yapay zeka alanında önemli gelişmeler sağlanmış olmakla beraber, araştırmaların düzeyinin genel olarak halen kuluçka safhasında olduğu söylenebilir.
Genel zeka (veya “güçlü yapay zeka”) henüz (2008) ulaşılabilmiş bir hedef değildir, ancak yapay zeka araştırmacılarının uzun dönemli hedefidir. (Kurzweil 1999, Kurzweil 2005, Hawkins & Blakeslee 2004)
Kaynak: http://www.yapay-zeka.org/modules/wiwimod/index.php?page=AI&back=WiwiHome
Yapay-Zeka.org Kaynaklar:
http://members.tripod.com/~Bagem/bagem/
http://www.ceturk.com/makaleoku.asp?id=65
http://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai/
http://foldoc.org/foldoc.cgi?query=artificial+intelligence
http://www.netdictionary.com/a.html
http://www.filosofia.net/materiales/rec/glosaen.htm
http://www.proksima.com.tr/Goruntu-Tanima/Yapay-Zeka-Nedir
MIT OpenCourseWare | 24.09 Minds and Machines, Spring 2007, http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Linguistics-and-Philosophy/24-09Spring-2007/CourseHome/index.htm
MIT OpenCourseWare | 6.868J / MAS.731J The Society of Mind, Spring 2007, http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Electrical-Engineering-and-Computer-Science/6-868JSpring-2007/CourseHome/index.htm
